नेपालले शनिबार (२०८१ असार १) बाट इतिहास रचेको छ। पहिलोपटक व्यावसायिक रूपमा बंगलादेशलाई ४० मेगावाट विद्युत् निर्यात गर्दै नेपाल दक्षिण एशियामै तेस्रो मुलुकलाई बिजुली बेच्न थालेको पहिलो देश बनेको छ।

ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री दीपक खड्काले काठमाडौंमा आयोजित समारोहमा नेपाल, भारत र बंगलादेशका प्रतिनिधिहरूसँग संयुक्त रूपमा स्विच अन गरेर विद्युत् निर्यातको उद्घाटन गरे। मन्त्री खड्काले यसलाई नेपालको समृद्धितर्फको ऐतिहासिक पाइलाका रूपमा उल्लेख गर्दै बिजुलीको निर्यातले मुलुकको आर्थिक समृद्धिमा टेवा पुर्‍याउने बताए।

नेपाल, भारत र बंगलादेशबीच २०८१ असोज १७ गते त्रिपक्षीय सम्झौता भएर उक्त निर्यात सम्भव भएको हो। सम्झौताअनुसार प्रत्येक वर्षको जून १५ देखि नोभेम्बर १५ सम्म – वर्षायामको पाँच महिना – ४० मेगावाट विद्युत् निर्यात गरिनेछ। सन् २०२९ अक्टोबर २ सम्म अर्थात् पाँच वर्षसम्म निर्यात सम्झौता कायम रहनेछ।

विद्युत् ढुवानीका लागि नेपाल–भारतको ढल्केबर–मुजफ्फरपुर ४०० केभी अन्तरदेशीय प्रसारणलाइन प्रयोग गरिएको छ। भारतको मुजफ्फरपुरबाट बेहरामपुर (भारत) हुँदै भेडामारा (बंगलादेश) सम्मको ४०० केभी प्रसारणमार्ग प्रयोग गरेर बंगलादेशसम्म विद्युत् पुर्‍याइनेछ।

विद्युत् प्राधिकरणले त्रिशूली जलविद्युत् आयोजनाबाट १८.६० मेगावाट र चिलिमे आयोजनाबाट २१.४० मेगावाट गरी जम्मा ४० मेगावाट विद्युत् निर्यात गरिरहेको छ। पहिलो दिन ४ लाख ७० हजार युनिट विद्युत् बिक्री गरिएको र यसबाट ३० हजार ८० अमेरिकी डलर आम्दानी भएको प्राधिकरणले जनाएको छ।

बिजुलीको प्रति युनिट मूल्य ६.४० अमेरिकी सेन्ट तय गरिएको छ। प्रसारण शुल्क, लाइन हानि, भारतको ट्रेडिङ शुल्क तथा अन्य सबै खर्च बंगलादेशले व्यहोर्नेछ भने भुक्तानी पनि बंगलादेशको पावर डेभलपमेन्ट बोर्ड (BPDB) ले नै गर्नेछ।

यस निर्यातसँगै नेपाल विद्युत् व्यापारको नयाँ अध्यायमा प्रवेश गरेको छ। भारतसँग मात्र सीमित रहेको विद्युत् व्यापार अब बंगलादेशसम्म विस्तार भएको छ, जुन नेपालको जलविद्युत् विकास, क्षेत्रीय ऊर्जा व्यापार र कूटनीतिक सफलताको ठूलो उपलब्धि मानिएको छ।