माघसम्म वाणिज्य र विकास बैंकको नाफा ५१ अर्ब नजिक, नबिल अग्रस्थानमा

काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को सात महिनासम्म (माघ मसान्त) वाणिज्य बैंक र विकास बैंकहरूको वित्तीय अवस्थाबारे सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार बैंकिङ क्षेत्रको समग्र नाफा उल्लेखनीय देखिएको छ। यद्यपि बैंकबीच नाफामा ठूलो अन्तर देखिएको छ भने केही विकास बैंकहरू घाटामा पनि गएका छन्।वाणिज्य बैंकमा नबिल अग्रस्थानमाराष्ट्र बैंकको तथ्यांकअनुसार माघ मसान्तसम्म २० वटा वाणिज्य बैंकहरूले कुल ४७ अर्ब १ करोड रुपैयाँ बराबर खुद नाफा आर्जन गरेका छन्। यस अवधिमा नबिल बैंक लिमिटेड सबैभन्दा बढी नाफा कमाउने बैंक बनेको छ। बैंकले करिब ५ अर्ब ३८ करोड रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ।दोस्रो स्थानमा ग्लोबल आइएमई बैंक रहेको छ, जसले ४ अर्ब १४ करोड रुपैयाँ नाफा कमाएको छ। त्यस्तै कुमारी बैंक करिब ३ अर्ब १७ करोड रुपैयाँ नाफासहित तेस्रो स्थानमा रहेको छ।उच्च नाफा कमाउने अन्य बैंकहरूमा एभरेष्ट बैंक, प्राइम कमर्सियल बैंक, नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंक र एनएमबी बैंक पनि परेका छन्। यी बैंकहरूले दुई अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी नाफा कमाएका छन्।त्यसैगरी राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक, नेपाल बैंक, सानिमा बैंक, सिद्धार्थ बैंक र स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकले पनि एक अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी नाफा आर्जन गरेका छन्।सूचीको तल्लो भागमा रहेका बैंकहरूमा एनआईसी एसिया बैंक र लक्ष्मी सनराइज बैंक छन्। विशेषगरी लक्ष्मी सनराइज बैंकले सबैभन्दा कम अर्थात् करिब २४ करोड रुपैयाँ मात्रै नाफा कमाएको देखिन्छ।विकास बैंक क्षेत्रमा पनि नाफा, तर केही घाटामाविकास बैंकहरूको अवस्था मिश्रित देखिएको छ। राष्ट्र बैंकको विवरणअनुसार विकास बैंकहरूले सामूहिक रूपमा करिब ४ अर्ब १ करोड रुपैयाँ बराबर खुद नाफा आर्जन गरेका छन्।यस क्षेत्रमा मुक्तिनाथ विकास बैंक अग्रस्थानमा रहेको छ। बैंकले करिब ८२ करोड रुपैयाँ नाफा कमाएको छ। दोस्रो स्थानमा गरिमा विकास बैंक रहेको छ, जसको नाफा करिब ७८ करोड रुपैयाँ छ।तेस्रो स्थानमा शाइन रेसुंगा डेभलपमेन्ट बैंक रहेको छ, जसले करिब ५१ करोड रुपैयाँ नाफा आर्जन गरेको छ। त्यसपछि कामना सेवा विकास बैंक, ज्योति विकास बैंक, सांग्रिला डेभलपमेन्ट बैंक, महालक्ष्मी विकास बैंक र लुम्बिनी विकास बैंक जस्ता बैंकहरूले पनि उल्लेखनीय नाफा गरेका छन्।तर विकास बैंकहरूको सबै बैंक नाफामा भने छैनन्। कर्पोरेट डेभलपमेन्ट बैंक, सलापा विकास बैंक, सिन्धु विकास बैंक र नारायणी डेभलपमेन्ट बैंक घाटामा रहेका छन्। तीमध्ये नारायणी डेभलपमेन्ट बैंकले करिब ५ करोड १४ लाख रुपैयाँ घाटा बेहोरेको छ, जुन विकास बैंकहरूमा सबैभन्दा ठूलो घाटा हो।बैंकबीच नाफामा ठूलो अन्तरसार्वजनिक तथ्यांकले बैंकिङ क्षेत्रमा नाफाको वितरण समान नभएको देखाएको छ। ठूलो पुँजी, व्यापक शाखा सञ्जाल र विविधीकृत लगानी भएका ठूला वाणिज्य बैंकहरूले उल्लेखनीय नाफा कमाइरहेका छन्। तर साना तथा क्षेत्रीय विकास बैंकहरूमा भने नाफा सीमित देखिन्छ र कतिपय संस्थाहरू घाटामा समेत गएका छन्।विशेषगरी बैंकहरूको नाफा कर्जा विस्तार, निक्षेप व्यवस्थापन, सेवा शुल्क, लगानी प्रतिफल र सञ्चालन खर्च नियन्त्रण जस्ता पक्षमा निर्भर रहने भएकाले बैंकहरूबीच ठूलो अन्तर देखिएको विश्लेषण गरिएको छ।बैंकिङ क्षेत्र अझै स्थिर तर दबाब कायमअर्थतन्त्र विस्तारै सुधारको चरणमा रहेको संकेत देखिए पनि बैंकिङ क्षेत्र अझै केही दबाबमा रहेको अर्थविद्हरू बताउँछन्। निष्क्रिय कर्जा (एनपीएल) को जोखिम, कर्जा विस्तारको सुस्त गति तथा ब्याजदरमा आएको उतारचढावले बैंकहरूको नाफामा असर पार्न सक्ने सम्भावना रहेको उनीहरूको भनाइ छ।यद्यपि समग्र बैंकिङ प्रणाली भने स्थिर देखिएको छ। उच्च पूँजी, तरलता व्यवस्थापन र नियामक निगरानीका कारण बैंकिङ क्षेत्र अझै पनि नेपालको वित्तीय प्रणालीको सबैभन्दा मजबुत आधारका रूपमा रहेको विश्लेषकहरूको निष्कर्ष छ।