नेपाल राष्ट्र बैंकले बैंकिङ प्रणालीबाट ३५ अर्ब रुपैयाँ तरलता निकाल्ने

नेपाल राष्ट्र बैंकले बैंकिङ प्रणालीमा धेरै पैसा थुप्रिएपछि ३५ अर्ब रुपैयाँ तरलता निकाल्ने निर्णय गरेको छ। राष्ट्र बैंकले जेठ ११ गते निक्षेप संकलन बोलकबोल मार्फत ७ दिनका लागि यो रकम निकाल्ने भएको हो।

हाल बैंकिङ प्रणालीमा निक्षेप (डिपोजिट) बढिरहेको छ तर सोहीअनुसार ऋणको माग भने कम भइरहेको छ। यसका कारण बैंकहरूमा पैसा थुप्रिएको छ। राष्ट्र बैंकको पछिल्लो तथ्यांक अनुसार, जेठ ७ गतेसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले ६१ खर्ब ९४ अर्ब रुपैयाँ निक्षेप संकलन गरेका छन् तर ५१ खर्ब १३ अर्ब रुपैयाँ मात्र ऋण लगानी गरेका छन्। समीक्षा अवधिमा ८०.३२ प्रतिशत कर्जा निक्षेप अनुपात (सीडी रेसियो) कायम गरेका बैंकहरूसँग ५ खर्बभन्दा बढी लगानीयोग्य रकम छ।

बैंकहरूसँग पर्याप्त तरलता रहेकाले अन्तर बैंक ब्याजदर २.९२ प्रतिशतमा झरेको छ भने ट्रेजरी बिलको ब्याजदर पनि अधिकतम ३.२० प्रतिशतमा खुम्चिएको छ। यस कारणले गर्दा पनि केन्द्रीय बैंकले पछिल्ला दिनहरूमा रिभर्स रिपो अर्थात् निक्षेप संकलन उपकरण मार्फत लगातार बैंकिङ प्रणालीबाट तरलता निकालिरहेको छ। शुक्रबार ३५ अर्ब रुपैयाँ बराबरको निक्षेप संकलन बोलकबोल गर्ने राष्ट्र बैंकले सोही दिन निष्कासन गर्नेछ। इच्छुक बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले दिउँसो १२ बजेसम्म आवेदन दिन सक्नेछन्।

यसरी तरलता प्रशोधन गर्नुको उद्देश्य बैंकिङ प्रणालीमा सन्तुलन कायम गर्नु हो। जब बैंकहरूमा धेरै पैसा थुप्रिन्छ र त्यो पैसा प्रयोगमा आउँदैन भने आर्थिक प्रणालीमा असन्तुलन आउन सक्छ। यसलाई रोक्न र आर्थिक स्थायित्व कायम गर्न राष्ट्र बैंकले यस्तो कदम चालेको हो।