नयाँ प्रतिनिधिसभाको अधिवेशन आजबाट सुरु: सत्ता समीकरण र कानुनी एजेन्डामाथि केन्द्रित हुँदै संसद्

काठमाडौं । Ram Chandra Paudel द्वारा आह्वान गरिएको संघीय संसद्को नयाँ अधिवेशन आजबाट सुरु हुँदैछ। फागुन २१ गते सम्पन्न प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनपछि पहिलोपटक बस्न लागेको बैठक सिंहदरबारस्थित निर्माणाधीन संघीय संसद् भवनको बहुउद्देश्यीय कक्षमा दिउँसो २ बजेका लागि बोलाइएको छ। नयाँ जनादेशसँगै सुरु हुन लागेको यो अधिवेशनले आगामी राजनीतिक दिशा, सत्ता सञ्चालनको ढाँचा र विधेयक निर्माण प्रक्रियामा निर्णायक प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ।संविधानअनुसार मन्त्रिपरिषद्को सिफारिसमा राष्ट्रपति पौडेलले चैत १६ गते संसद्को दुवै सदनको अधिवेशन आह्वान गरेका हुन्। निर्वाचन आयोगले चैत ५ गते अन्तिम परिणामसहितको प्रतिवेदन राष्ट्रपतिसमक्ष बुझाएपछि संवैधानिक समयसीमाभित्र अधिवेशन बोलाइएको हो। यसले नयाँ संसद् गठन प्रक्रियाले संवैधानिक गति समातेको संकेत दिएको छ।संसद् सचिवालयका अनुसार बैठक सञ्चालनका लागि आवश्यक भौतिक, प्राविधिक, सुरक्षा तथा जनशक्ति व्यवस्थापनका सम्पूर्ण तयारी पूरा भइसकेका छन्। प्रतिनिधिसभाको बैठक सिंहदरबारमै बस्ने भए पनि राष्ट्रिय सभाको बैठक भने संघीय संसद् सचिवालयस्थित राष्ट्रिय सभा कक्षमा सञ्चालन हुनेछ। यसले संसद् सञ्चालनमा पूर्वाधार व्यवस्थापन चुनौतीपूर्ण भए पनि तयारी पर्याप्त रहेको देखाउँछ।नयाँ प्रतिनिधिसभाको संरचना यसपटक निकै फरक देखिएको छ। २७५ सदस्यीय सदनमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी १८२ सिटसहित स्पष्ट बहुमतको अवस्थामा पुगेको छ, भने नेपाली कांग्रेस ३८, एमाले २५, नेकपा १७, श्रम संस्कृति पार्टी ७, राप्रपा ५ र एक स्वतन्त्र सांसद रहेका छन्। यस्तो संरचनाले संसद् भित्र शक्ति सन्तुलनभन्दा पनि एकल दलको प्रभाव बढी देखिने संकेत गर्छ, जसले निर्णय प्रक्रियालाई छिटो बनाउन सक्छ तर प्रतिपक्षको भूमिकामाथि प्रश्न पनि उठ्न सक्छ।आजको बैठकको मुख्य एजेन्डा तीन अध्यादेश प्रस्तुत गर्ने रहनेछ। गृहमन्त्री सुधन गुरुङले ‘मतदाता नामावली (पहिलो संशोधन) अध्यादेश २०८२’, ‘प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचन (पहिलो संशोधन) अध्यादेश, २०८२’ र ‘नेपाल विशेष सेवा (दोस्रो संशोधन) अध्यादेश २०८२’ संसद्मा पेस गर्ने सम्भावित कार्यसूची छ। यी अध्यादेशहरू निर्वाचन प्रणाली, सुरक्षा संयन्त्र र प्रशासनिक सुधारसँग प्रत्यक्ष जोडिएकाले संसद्भित्र गम्भीर छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ।बैठकको प्रारम्भमा ज्येष्ठ सदस्य अर्जुननरसिंह केसीले राष्ट्रपतिबाट प्राप्त अधिवेशन आह्वानसम्बन्धी पत्र तथा प्रधानमन्त्री नियुक्ति र मन्त्रिपरिषद् गठनसम्बन्धी विवरण पढेर सुनाउनेछन्। यसले नयाँ सरकारको औपचारिक वैधानिक प्रक्रियालाई संसद्मा प्रस्तुत गर्नेछ। त्यसपछि प्रतिनिधिसभाले आफ्नो नियमावली नबनाउँदासम्म २०७९ को नियमावलीअनुसार कामकारबाही सञ्चालन गर्ने प्रस्ताव पनि स्वीकृतिका लागि प्रस्तुत हुनेछ।आजकै बैठकमा सभामुख चयन प्रक्रियाको तयारी पनि अघि बढ्नेछ। सभामुखको अनुपस्थितिमा बैठक सञ्चालनका लागि सदस्यहरूको मनोनयन गरिनेछ भने सभामुख निर्वाचनको मिति तोक्ने कार्यसूची पनि तय गरिएको छ। प्रारम्भिक अधिवेशनमै सभामुख चयन हुनु संसद् सञ्चालनको स्थायित्वका लागि महत्वपूर्ण मानिन्छ।अधिवेशनको सुरुवाती बैठकमा विभिन्न दलका प्रतिनिधिहरूले आफ्ना धारणा राख्ने कार्यक्रम पनि रहेको छ, जसले आगामी राजनीतिक प्राथमिकता र एजेन्डाको संकेत दिनेछ। अन्त्यमा संविधानसभा तथा संसद्का दिवंगत सदस्यहरूप्रति श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्दै शोक प्रस्ताव प्रस्तुत गरिनेछ।समग्रमा, नयाँ प्रतिनिधिसभाको यो अधिवेशन केवल औपचारिक सुरुवात मात्र होइन, नयाँ राजनीतिक समीकरण, नीतिगत प्राथमिकता र शासनको शैली कस्तो हुने भन्ने दिशानिर्देशक क्षणका रूपमा हेरिएको छ।