अमेरिकाले एमसीसी अनुदान रोक्यो: हाइड्रो इन्डेक्सलाई कस्तो असर गर्छ?

काठमाडौं, फेब्रुअरी १९, २०२५ - अप्रत्याशित रूपमा अमेरिकाले नेपालका लागि मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरेसन (एमसीसी) कम्प्याक्ट अन्तर्गतको अनुदान रोक्ने निर्णय गरेको छ। नेपालको अर्थ मन्त्रालयलाई पठाइएको एउटा इमेलमार्फत यो निर्णय सञ्चार गरिएको छ, जसले ५५ करोड डलरको सहयोग प्याकेजमा सम्बन्धित सबै परियोजनाहरूको लागि ९० दिनको मोराटोरियम लगाएको छ। यो सहयोग प्याकेज नेपालको बिजुली प्रसारण प्रणाली र सडक मर्मतका लागि डिजाइन गरिएको थियो।

२०१७ मा हस्ताक्षर भएको एमसीसी कम्प्याक्टको स्थगनले देशका मुख्य विकास परियोजनाहरूको भविष्यमा तत्कालै चिन्ता उत्पन्न गराएको छ, जसले नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) को हाइड्रो इन्डेक्समा प्रभाव पार्न सक्छ।

आर्थिक प्रभावहरू:

• स्टक मार्केटको प्रतिक्रिया: नेप्सेको हाइड्रो इन्डेक्समा ह्रास हुन सक्छ किनभने लगानीकर्ताहरूको विश्वास डगमग हुन्छ। यस इन्डेक्स अन्तर्गत सूचीकृत कम्पनीहरूको स्टक मूल्य घट्न सक्छ किनकि विकासको अवसरमा कमी देखिन्छ।

• विकास परियोजनाहरू: अनुदान रोकिनाले मुख्य पूर्वाधार परियोजनाहरू ढिला हुन सक्छन्, जसले देशको ऊर्जा क्षेत्रको विस्तार योजनामा असर पार्छ। यसमा विद्युत ग्रिडको विश्वसनीयता बढाउने र सडक सञ्जाल विस्तार गर्ने परियोजनाहरू समावेश छन्।

• विदेशी लगानी: यो निर्णयले विदेशी लगानीकर्ताहरूलाई नेपालको राजनीतिक तथा आर्थिक स्थिरताको बारेमा चिन्ता उत्पन्न गर्न सक्छ, जसले जलविद्युत क्षेत्र मात्र नभई अन्य क्षेत्रमा लगानीमा पनि असर पार्न सक्छ।

• सरकारी प्रतिक्रिया: नेपालको अर्थ मन्त्रालयले यस विकासको विषयमा विस्तृत जवाफ दिएको छैन, तर स्थगनलाई हुँदैछ भनेर प्रेस विज्ञप्ती जारी गरेको छ। सरकारले यसको प्रभाव न्यूनीकरण गर्न विभिन्न सरोकारवालाहरूसँग छलफल गर्ने अपेक्षा गरिएको छ, सम्भवतः वैकल्पिक अनुदान स्रोतहरू खोज्ने वा कम्प्याक्टका केही पक्षहरू पुनः वार्ता गर्ने।

जनताको भावना:

सामाजिक सञ्जाल र एक्समा पोस्टहरूले नेपालको आर्थिक भविष्यको बारेमा चिन्ता र अनुमान देखाएका छन्। धेरैले यो अप्रत्याशित अनुदान रोकाइको प्रभाव न्यूनीकरण गर्न सरकारलाई तत्काल कदम चाल्न आग्रह गरिरहेका छन्, जबकि अरूहरूले यसले अन्य अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारीतिर वा घरेलु लगानीका समाधानतर्फ मोड्न सक्ने बारेमा चिन्तन गरिरहेका छन्।

यो अप्रत्याशित चुनौती सामना गर्दै नेपालले जलविद्युत क्षेत्रको विकासमा आएको गति नगुमाउन कसरी सरकार र निजी क्षेत्रले अनुकूलन गर्छन् भन्ने कुरामा ध्यान केन्द्रित हुनेछ। आउँदा हप्ताहरू नेपालको स्टक बजार र यसको व्यापक आर्थिक परिदृश्यमा लामो समयको प्रभाव निर्धारण गर्न महत्वपूर्ण हुनेछन्।