राष्ट्र बैंकले ५० अर्ब रुपैयाँको निक्षेप संकलन गर्ने

काठमाडौं। पछिल्लो समय नेपाली बैंकिङ प्रणालीमा लगानीयोग्य पूँजी अत्यधिक बढ्दा यसलाई व्यवस्थापन गर्नु नेपाल राष्ट्र बैंकका लागि चुनौती बनेको छ। बजारमा कर्जाको माग घट्नु, आर्थिक गतिविधिमा सुस्ती आउनु र बैंकहरूले लगानीयोग्य क्षेत्रहरूमा अपेक्षित ऋण प्रवाह गर्न नसक्नुले बैंकहरूमा ठूलो परिमाणमा रकम थुप्रिन गएको छ।

यसै क्रममा राष्ट्र बैंकले ४६ दिनका लागि ५० अर्ब रुपैयाँ निक्षेप संकलन गर्ने निर्णय गरेको छ। केन्द्रीय बैंकले बुधबार बोलकबोल प्रक्रियामार्फत उक्त रकम संकलन गर्न लागेको हो। तरलता बढेसँगै अन्तरबैंक ब्याजदर २.७५ प्रतिशतसम्म झरेको छ। ब्याजदर करिडोरको तल्लो सीमाभन्दा तल नजाओस् भन्नका लागि राष्ट्र बैंकले बजारबाट निरन्तर रकम तान्नुपरेको हो। निक्षेप संकलन उपकरण मार्फत यसअघि खिचेको झण्डै ५ खर्ब रुपैयाँ परिपक्क हुन बाँकी छ।

राष्ट्र बैंकका अनुसार निक्षेप संकलन उपकरणको बोलकबोल अनलाइन प्रणालीमार्फत हुनेछ। बैंक तथा वित्तीय संस्थाले आज दिउँसो ३ बजेसम्म बोलपत्र पेस गर्न सक्नेछन्। निक्षेपको ब्याजदर बोलकबोलकै माध्यमबाट निर्धारण हुनेछ भने सावाँ तथा ब्याज भुक्तानी २०८२ चैत १५ गते गरिनेछ।

निक्षेप संकलनमा सहभागी हुन इच्छुक बैंक तथा वित्तीय संस्थाले न्यूनतम १० करोड रुपैयाँ र अधिकतम ५ करोड रुपैयाँले भाग गर्दा निःशेष भाग जाने गरी कुल आह्वान रकमसम्म बोल गर्न सक्नेछन्। बहुब्याजदरमा समेत बहुबोलकबोल गर्न सकिने व्यवस्था गरिएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।

रकम बाँडफाँट गर्दा सबैभन्दा कम ब्याजदर बोल गर्ने संस्थालाई पहिलो प्राथमिकता दिइनेछ। त्यसपछि क्रमशः बढी ब्याजदरका बोलहरू स्वीकार गर्दै आह्वान गरिएको रकम पूरा गरिनेछ। यस निक्षेप संकलनमा नेपाल राष्ट्र बैंकबाट इजाजतप्राप्त ‘क’, ‘ख’ र ‘ग’ वर्गका बैंक तथा वित्तीय संस्थामात्र सहभागी हुन पाउनेछन्।

साढे ८ खर्ब राष्ट्र बैंकमा

वित्तीय प्रणालीमा अधिक तरलता (लगानीयोग्य पूँजी) कायम भएपछि साढे ८ खर्ब रुपैयाँ नेपाल राष्ट्र बैंकमा थुप्रिएको छ। केन्द्रीय बैंकले बैंकिङ प्रणालीको तरलता व्यवस्थापनका निक्षेप संकलन बोलकबोल, स्थायी तरलता सुविधा तथा राष्ट्र बैंक ऋणपत्र उपकरणमार्फत बजारबाट तरलता उठाएको हो।

राष्ट्र बैंकको पछिल्लो तथ्यांकअनुसार बैंकहरुको तरलताको ८ खर्ब ४७ अर्ब ५ करोड रुपैयाँ राष्ट्र बैंकमा रहेको छ । जसमध्ये निक्षेप संकलन बोलकबोलमा ४ खर्ब ७४ अर्ब ५५ करोड, स्थायी निक्षेप सुविधामा १ खर्ब ७२ अर्ब ५० करोड र राष्ट्र बैंक ऋणपत्रमा २ खर्ब रुपैयाँ लगानी रहेको छ।

हाल बैंकिङ प्रणालीमा कुल निक्षेप करिब ७७ खर्ब रुपैयाँ छ भने करिब ५८ खर्ब कर्जा लगानी गरेका छन्। कर्जा निक्षेप अनुपात ७४.३७ प्रतिशतमा छ। अझै पनि बैंकहरुमा ११ खर्ब बढी लगानीयोग्य रकम रहेको छ।

अधिक तरलता हुनु बजारमा कर्जा प्रवाह कम भएको संकेत हो। राष्ट्र बैंकले निक्षेप संकलन, स्थायी तरलता सुविधा र ऋणपत्रमार्फत तरलता व्यवस्थापन गर्दै आएको भए पनि यसले कर्जा विस्तारमा दबाब पर्ने सम्भावना कायम गरेको छ। यदि बजारमा लगानीयोग्य पूँजी सही दिशा र परियोजनामा प्रवाहित भएन भने आर्थिक वृद्धि दरमा दबाब पर्ने जोखिम रहन्छ।