असुरक्षित इन्टरनेटबाट डिजिटल बैंकिङ गर्दा जोखिम बढ्ने, राष्ट्र बैंकको सतर्कता आग्रह

डिजिटल बैंकिङ सेवाको प्रयोग तीव्र रूपमा बढ्दै गएसँगै असुरक्षित इन्टरनेट नेटवर्कमार्फत गरिने कारोबारले वित्तीय जोखिम बढाउने देखिएको भन्दै नेपाल राष्ट्र बैंकले सेवाग्राहीलाई विशेष सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ ।

राष्ट्र बैंकका अनुसार सार्वजनिक, निःशुल्क तथा अन्य असुरक्षित (Unsecured) वाइफाइ नेटवर्क प्रयोग गर्दा प्रयोगकर्ताको बैंकिङ विवरण अनधिकृत व्यक्तिको पहुँचमा पुग्ने सम्भावना उच्च हुन्छ । यस्ता खुला नेटवर्कमा साइबर अपराधी सक्रिय हुन सक्ने र पासवर्ड, पिन, ओटीपीजस्ता संवेदनशील विवरण चोरी भई दुरुपयोग हुन सक्ने खतरा रहेको केन्द्रीय बैंकको चेतावनी छ ।

डिजिटल बैंकिङ सेवामा बढ्दो निर्भरता सँगसँगै साइबर अपराधका घटना पनि बढिरहेका बेला राष्ट्र बैंकले सुरक्षित इन्टरनेट प्रयोगलाई प्राथमिकतामा राख्न आग्रह गरेको हो । बैंकका अनुसार असावधानी अपनाउँदा व्यक्तिगत आर्थिक नोक्सानी मात्र होइन, समग्र बैंकिङ प्रणालीप्रतिको विश्वासमा समेत असर पर्न सक्छ ।

आधिकारिक एप र वेबसाइट प्रयोग गर्न आग्रह

राष्ट्र बैंकले अनलाइन बैंकिङ प्रयोग गर्दा सम्बन्धित बैंकको आधिकारिक वेबसाइट वा मोबाइल एप्लिकेसन मात्र प्रयोग गर्न स्पष्ट निर्देशन दिएको छ । अनधिकृत लिङ्क, फेक एप तथा सन्देशमार्फत आउने लिंकमा क्लिक नगर्न समेत सेवाग्राहीलाई सचेत गराइएको छ ।

यसैगरी, कारोबारमा प्रयोग हुने पासवर्ड र पिन कोड नियमित रूपमा परिवर्तन गर्नुपर्ने, बलियो पासवर्ड प्रयोग गर्नुपर्ने र ती विवरण कसैसँग पनि साझा नगर्नु अत्यावश्यक रहेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ ।

सार्वजनिक वाइफाइ प्रयोगमा उच्च जोखिम

विशेषगरी क्याफे, होटल, विमानस्थल, शपिङ मल तथा अन्य सार्वजनिक स्थानमा उपलब्ध वाइफाइ नेटवर्क प्रयोग गरी विद्युतीय बैंकिङ कारोबार गर्दा जोखिम अत्यधिक हुने राष्ट्र बैंकको भनाइ छ । यस्ता स्थानमा प्रयोग हुने इन्टरनेट नेटवर्क प्रायः असुरक्षित हुने भएकाले सम्भव भएसम्म डिजिटल कारोबार नगर्न सुझाव दिइएको छ ।

राष्ट्र बैंकका अनुसार सार्वजनिक नेटवर्कमार्फत गरिने कारोबारमा प्रयोगकर्ताको डाटा सजिलै ह्याक हुन सक्ने भएकाले मोबाइल डेटा वा सुरक्षित निजी इन्टरनेट प्रयोग गर्नु बढी सुरक्षित विकल्प हो ।

सचेत प्रयोगकर्ता नै पहिलो सुरक्षा आधार

डिजिटल सेवा सुरक्षित नहुँदा आर्थिक क्षतिसँगै बैंकिङ प्रणालीप्रतिको विश्वसनीयता कमजोर हुने उल्लेख गर्दै राष्ट्र बैंकले सचेत प्रयोगकर्ता नै डिजिटल सुरक्षाको पहिलो आधार भएको जनाएको छ ।

केन्द्रीय बैंकले सेवाग्राहीलाई समय–समयमा साइबर सुरक्षासम्बन्धी जानकारी लिइरहन, शंकास्पद गतिविधि देखिएमा तुरुन्त सम्बन्धित बैंकलाई जानकारी गराउन र आफ्ना डिजिटल उपकरणहरूमा सुरक्षा प्रणाली अद्यावधिक राख्न समेत आग्रह गरेको छ ।

बढ्दो डिजिटल कारोबारको सन्दर्भमा राष्ट्र बैंकको यो चेतावनीले सुरक्षित बैंकिङ अभ्यासलाई प्रोत्साहन गर्ने र साइबर जोखिम न्यूनीकरणमा सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।