पछिल्लो समय बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट सेयर धितो कर्जा प्रवाहमा वृद्धि भएको देखिएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकको तथ्यांकअनुसार, सेयर धितो कर्जामा लगानीको माग बढेको छ, विशेष गरी अन्य क्षेत्रहरूमा कर्जाको माग शिथिल रहेका बेला सेयर खरिदका लागि मागमा उल्लेखनीय वृद्धि भएको छ।

मुख्य कारणहरू:

लचिलो मौद्रिक नीति: चालु आर्थिक वर्षको मौद्रिक नीतिमार्फत केन्द्रीय बैंक सेयर बजारप्रति लचिलो बनेको कारण सेयर धितोमा प्रवाह हुने कर्जा बढेको हो।
सेयर बजारको निरन्तर वृद्धि: सेयर बजारमा लगानी बढेसँगै सेयर धितो कर्जाको माग पनि बढेको छ।

सेयर धितो कर्जा प्रवाहको तथ्यांक:

कुल वृद्धि:
- १८.१ प्रतिशत वृद्धि: २०८०/८१ असार मसान्तसम्म सेयर धितोमा कुल ९० अर्ब रुपैयाँ कर्जा प्रवाह भएको, जबकि अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०७९/८० सम्म यो कर्जा ७६ अर्ब ३० करोड रुपैयाँ मात्र थियो।
१ करोड रुपैयाँभन्दा माथिको कर्जा:
- २५.१ प्रतिशत वृद्धि: २०८१ असारसम्म १ करोड रुपैयाँ माथिको कर्जा ५५ अर्ब ९३ करोड २ लाख रुपैयाँ पुगेको, जुन अघिल्लो वर्ष ४४ अर्ब ७१ करोड ६१ लाख रुपैयाँ थियो।
५० लाखदेखि १ करोड रुपैयाँसम्मको कर्जा:
- १२ अर्ब ४२ करोड ७७ लाख रुपैयाँ: २०८१ असारसम्म, अघिल्लो वर्ष ११ अर्ब ७७ करोड ४५ लाख रुपैयाँ रहेको।
२५ लाखदेखि ५० लाख रुपैयाँसम्मको कर्जा:
- १२.८ प्रतिशत वृद्धि: २०८०/८१ मा १४ अर्ब ४२ करोड ३१ लाख रुपैयाँ पुगेको, अघिल्लो वर्ष १२ अर्ब ७८ करोड १९ लाख रुपैयाँ रहेको।
२५ लाख रुपैयाँभन्दा कमको कर्जा:
- ३.९ प्रतिशत वृद्धि: २०८१ असारसम्म ७ अर्ब ३१ करोड २३ लाख रुपैयाँ पुगेको, अघिल्लो आवमा ७ अर्ब ३ करोड ५९ लाख रुपैयाँ रहेको।

नीति संशोधन र प्रभाव:

सेयर धितो कर्जामा सीमा संशोधन: राष्ट्र बैंकले सेयर धितोमा लगाएको ४, १२ करोडको नीतिलाई संशोधन गरी १५, २० करोड पुर्याएको छ।
‘मार्जिन प्रकृतिको सेयर धितो कर्जा’को सीमा खारेज: चालु आर्थिक वर्षको मौद्रिक नीतिमा, अधिकतम २० करोडको सीमा खारेज गरिने घोषणा गरिएको छ, जसले गर्दा १ करोड रुपैयाँभन्दा माथिको कर्जा प्रवाहमा वृद्धि भएको छ।

निष्कर्ष:

बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूमा पर्याप्त तरलता भए पनि सेयर धितो कर्जा प्रवाहमा वृद्धि हुनुको कारण मौद्रिक नीतिमा गरिएको लचकता र सेयर बजारको वृद्धि हो। आगामी दिनहरूमा पनि सेयर धितोमा जाने कर्जा प्रवाह अझै बढ्ने देखिन्छ।