बैंकिङ क्षेत्रमा गैर–बैंकिङ सम्पत्ति र कर्जा अपलेखन बढ्दै, जोखिम बढ्ने चिन्ता

काठमाडौं । नेपालको बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूमा गैर–बैंकिङ सम्पत्ति (Non-Banking Assets) तथा कर्जा अपलेखनको आकार निरन्तर बढ्दै गएको देखिएको छ। आर्थिक गतिविधिमा आएको सुस्तता, ऋणीहरूको आम्दानी घट्नु तथा कर्जा भुक्तानी क्षमतामा आएको गिरावटका कारण बैंकहरूले ठूलो परिमाणमा धितो सम्पत्ति सकार गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को माघ मसान्तसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको कुल गैर–बैंकिङ सम्पत्ति ५१ अर्ब २० करोड ५ लाख रुपैयाँ पुगेको छ, जुन चालु आवको सात महिनामा करिब ६५ करोड रुपैयाँले वृद्धि भएको हो। निष्क्रिय कर्जा बढ्दै जाँदा त्यसको प्रभाव गैर–बैंकिङ सम्पत्तिमा परेको देखिन्छ।यसैबीच बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले चालु आर्थिक वर्षको सात महिनामा थप १ अर्ब १५ करोड ३० लाख रुपैयाँ बराबरको कर्जा अपलेखन गरेका छन्। गत असार मसान्तसम्म ८ अर्ब ७० करोड ९० लाख रुपैयाँ रहेको कर्जा अपलेखन रकम बढेर अहिले ९ अर्ब ८६ करोड २० लाख रुपैयाँ पुगेको छ। विशेषगरी कोरोनाकालमा दिइएका सहुलियतहरू हट्दै जाँदा ऋणीहरू कर्जा तिर्न असमर्थ हुने अवस्था बढेको र कर्जा डिफल्ट दर बढेपछि बैंकहरूले धितो लिलाम, धितो सकार तथा कर्जा अपलेखनको प्रक्रिया तीव्र बनाएका छन्।माघ मसान्तसम्म वाणिज्य बैंकहरूको गैर–बैंकिङ सम्पत्ति ४३ अर्ब ४४ करोड, विकास बैंकहरूको ४ अर्ब ६१ करोड ७० लाख र वित्त कम्पनीहरूको ३ अर्ब १४ करोड ३० लाख रुपैयाँ पुगेको छ। अर्थतन्त्रमा आएको सुस्तता र घरजग्गा कारोबार कमजोर हुँदा बैंकहरूले पटक–पटक सूचना जारी गर्दा पनि यस्तो सम्पत्ति बिक्री गर्न कठिन भइरहेको छ। गैर–बैंकिङ सम्पत्ति बढ्दै जाँदा बैंकहरूको नाफा तथा सेयरधनीलाई दिइने लाभांशमा समेत प्रभाव पर्ने देखिएको छ।यस समस्यालाई व्यवस्थापन गर्न सरकारले सम्पत्ति व्यवस्थापन कम्पनी (Asset Management Company) स्थापना गर्ने तयारी अघि बढाएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले आगामी मौद्रिक नीतिमार्फत निष्क्रिय कर्जा तथा गैर–बैंकिङ सम्पत्ति व्यवस्थापनका लागि आवश्यक कानुनी व्यवस्था तयार गरी सरकारसमक्ष प्रस्ताव पेश गर्ने योजना बनाएको जनाएको छ।